Boşanma Şirketi Nasıl Etkiler? Mal Rejimi ve Şirket Payları

Bir aile şirketinde boşanma, aynı anda iki ortaklığı birden sarsar: evliliği ve şirketi. Eşlerden birinin ya da her ikisinin şirket ortağı olduğu durumlarda en sık sorulan soru şudur: Şirket payları boşanmada paylaşılır mı?

Yasal mal rejimi: edinilmiş mallara katılma

Eşler başka bir mal rejimi seçmemişse, 1 Ocak 2002'den sonraki dönem için edinilmiş mallara katılma rejimiEdinilmiş mallara katılma rejimi1 Ocak 2002'den bu yana eşler başka bir rejim seçmedikçe uygulanan yasal mal rejimi. Boşanmada evlilik süresince edinilen mallar tasfiye edilir (TMK m. 202). uygulanır. Bu rejimde eşlerin malları iki gruba ayrılır:

• Edinilmiş mallar: Evlilik süresince karşılığı verilerek edinilen mallar. Çalışma karşılığı elde edilen gelirler ve bu gelirlerle alınan varlıklar bu gruptadır.
• Kişisel mallarKişisel mallarEvlilikten önce sahip olunan ya da evlilik sırasında miras veya bağış yoluyla edinilen mallar gibi değerler. Kural olarak paylaşılmaz (TMK m. 220).: Evlilikten önce sahip olunan mallar ile evlilik sırasında miras veya bağış yoluyla edinilen mallar.

Boşanmada kural olarak edinilmiş mallar tasfiyeye konu olur; kişisel mallar ise paylaşılmaz.

Şirket payı hangi gruba girer?

Bu sorunun cevabı, payın nasıl ve ne zaman edinildiğine bağlıdır:

• Evlilikten önce sahip olunan pay kural olarak kişisel maldır. Ancak kişisel malların evlilik süresince elde edilen gelirleri, örneğin dağıtılan kâr payları, edinilmiş mal sayılır.
• Evlilik sırasında birikimlerle edinilen pay edinilmiş maldır ve tasfiyede hesaba katılır.
• Miras yoluyla geçen pay kişisel maldır.
• Bir eşin, diğer eşin kişisel malı olan şirketin değerinin artmasına katkısı varsa değer artış payıDeğer artış payıBir eşin, diğer eşe ait bir malın edinilmesine, iyileştirilmesine veya korunmasına katkısı oranında maldaki değer artışından istediği pay (TMK m. 227). alacağı gündeme gelebilir.

Pay mı paylaşılır, değeri mi?

Tasfiye sonucunda doğan hak çoğu durumda bir para alacağıdır. Yani şirket payları fiilen iki eş arasında bölüştürülmez; payların değeri hesaplanır ve diğer eşin bu değerden doğan alacağı belirlenir. Şirket değeri genellikle bilirkişi incelemesiyle, karar tarihine yakın bir tarihteki sürüm değeriSürüm değeriBir malın serbest piyasada satılması halinde elde edilebilecek değer. esas alınarak tespit edilir. Değerlemenin nasıl yapıldığı, sonucu doğrudan etkilediği için davanın en tartışmalı aşamalarından biridir.

Şirket açısından sonuçlar

Pay, mal rejimi hükümleri yoluyla diğer eşe geçerse limited şirketlerde Türk Ticaret Kanunu'nun 596. maddesi devreye girer. Kanun, payın miras veya eşler arasındaki mal rejimi yoluyla geçmesini ayrıca düzenler. Esas sözleşmedekiEsas sözleşmeŞirketin kuruluşunu, sermayesini, organlarını ve işleyiş kurallarını düzenleyen temel belge. hükümler, şirketin bu durumda yeni ortağı kabul edip etmeyeceğini belirler. Yani iki hukuk alanı burada doğrudan kesişir.

Önceden neler yapılabilir?

• Mal rejimi sözleşmesiMal rejimi sözleşmesiEşlerin evlenmeden önce veya evlilik sırasında, yasal rejim yerine başka bir mal rejimini seçmek için yaptıkları sözleşme (TMK m. 205).: Eşler evlenmeden önce veya evlilik sırasında noterde yapılacak bir sözleşmeyle mal ayrılığı gibi başka bir rejimi seçebilir.
• Esas sözleşme hükümleri: Ortaklar, payların aile dışına çıkmasını önleyecek önalımÖnalım hakkıBir pay satılmak istendiğinde belirli kişilere, örneğin diğer ortaklara, aynı koşullarla öncelikli satın alma imkânı tanıyan hak. ve alım haklarını esas sözleşmede düzenleyebilir.
• Pay sahipleri sözleşmesiPay sahipleri sözleşmesiOrtakların kendi aralarında yönetim, oy, pay devri ve çıkış gibi konuları düzenleyen sözleşme.: Ortaklık ilişkisinde bir ayrılık yaşanırsa nasıl hareket edileceği önceden yazılabilir.
• Aile anayasasıAile anayasasıAile üyelerinin şirketteki rollerini, yönetime katılımını ve çıkış kurallarını ortaya koyan ilke belgesi.: Aile üyelerinin şirketteki rolleri ve çıkış kuralları bir ilke belgesinde toplanabilir.

Bu önlemler bir ayrılığı beklemenin değil, şirketi ve aileyi birlikte korumanın araçlarıdır. En iyi sonucu, her şey yolundayken alındıklarında verirler.