Anlaşmalı Boşanma: Şartlar, Protokol ve Süreç

Anlaşmalı boşanma, eşlerin hem boşanma kararını hem de boşanmanın sonuçlarını birlikte belirlediği yoldur. Çekişmeli davalara göre çoğu zaman daha kısa sürer ve tarafları, özellikle de çocukları daha az yıpratır. Ancak bu yolun da kanunda sayılan şartları ve dikkat isteyen bir belgesi vardır: boşanma protokolüBoşanma protokolüAnlaşmalı boşanmada eşlerin boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında yaptıkları, hâkimin onayına sunulan anlaşma..

Kanuni şartlar

Türk Medeni Kanunu'nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasına göre bir boşanma davasının anlaşmalı olarak sonuçlanabilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:

1. Evlilik en az bir yıl sürmüş olmalıdır. Süre, evlenme tarihinden dava tarihine kadar hesaplanır.
2. Eşler birlikte başvurmalı ya da eşlerden biri, diğerinin açtığı davayı kabul etmelidir.
3. Hâkim eşleri bizzat dinlemelidir. Bu nedenle eşlerin duruşmaya kendilerinin katılması gerekir; yalnızca avukat aracılığıyla anlaşmalı boşanma olmaz.
4. Hâkim düzenlemeyi uygun bulmalıdır. Boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu hakkında yapılan anlaşma, hâkim tarafından uygun görülmelidir.

Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini gözeterek protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Bu değişiklikler taraflarca kabul edilirse boşanmaya karar verilir.

Protokolde neler yer almalı?

Protokol, boşanmanın sonuçlarını belirleyen sözleşmedir. Burada eksik ya da belirsiz bırakılan her konu, ileride yeni bir davanın konusu olabilir. Genellikle şu başlıklar düzenlenir:

• Velayet ve kişisel ilişki: Çocukların kimin yanında kalacağı; diğer ebeveynle hafta sonu, bayram ve yaz tatili görüşmelerinin takvimi.
• İştirak nafakasıİştirak nafakasıVelayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine katılmak için ödediği nafaka (TMK m. 182).: Çocukların bakım ve eğitim giderlerine katılım tutarı ve ödeme günü.
• Yoksulluk nafakasıYoksulluk nafakasıBoşanma yüzünden yoksulluğa düşecek ve kusuru daha ağır olmayan eşe, diğer eşin mali gücü oranında bağlanan nafaka (TMK m. 175).: Talep edilip edilmediği; ediliyorsa tutarı.
• Tazminat: Maddi ve manevi tazminat talepleri ya da bu taleplerden karşılıklı feragat.
• Mal paylaşımı: Konut, araç, birikimler ve ev eşyalarının kime kalacağı.
• Giderler: Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin kimin tarafından karşılanacağı.

Özellikle mal paylaşımı protokolde açıkça düzenlenmezse, boşanmadan sonra ayrıca mal rejiminin tasfiyesi davası gündeme gelebilir.

Süreç nasıl işler?

Dava dilekçesi ve imzalı protokol, aile mahkemesine (bulunmayan yerlerde aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesine) sunulur. Mahkeme bir duruşma günü belirler ve bu duruşmada eşleri ayrı ayrı dinler. Şartlar sağlanmışsa boşanmaya ve protokolün onaylanmasına karar verilir.

Karar, kanun yoluna başvuru süreleri dolduğunda kesinleşirKesinleşmeKanun yoluna başvuru süresinin dolması veya kanun yolunun tükenmesiyle kararın artık değiştirilemez hale gelmesi.. Taraflar kararın ardından istinafİstinafİlk derece mahkemesi kararlarının bölge adliye mahkemesince yeniden incelenmesi için başvurulan kanun yolu. hakkından feragat ederse kesinleşme süreci kısalır. Kesinleşen karar nüfus kayıtlarına işlenir.

Dikkat edilmesi gerekenler

Anlaşmalı boşanma hızlı bir yol olabilir; ancak protokolde verilen kararlar uzun yıllar boyunca sonuç doğurur. Nafaka tutarları, görüşme takvimi ya da mal paylaşımı gibi konuların, bugünün duygularıyla değil yarının koşulları düşünülerek yazılması gerekir. İmzalamadan önce protokolün bütün sonuçlarıyla birlikte incelenmesi önerilir.